Muzeum Czynu Powstańczego zorganizowane zostało w 1964 roku przez Muzeum Śląska Opolskiego, jako jego wyspecjalizowany oddział. Prezentuje materiały ukazujące walkę o narodowe wyzwolenie Górnego Śląska, od schyłku XIX wieku po okres plebiscytu i powstań śląskich. Placówka mieści się w "Domu Polskim", położonym w lesie pomiędzy Leśnicą, a Górą św. Anny. Od 1936 roku dom ten służył I Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech.

Podczas II wojny światowej w okolicznych lasach mieścił się obóz żydowski. Najpierw więzieni w nim byli Żydzi polscy, a od 1943 r. z Europy Zachodniej, głównie z Francji i krajów Beneluksu. W 1941 r. umieszczono tam oddział jeńców radzieckich, którzy budowali autostradę. Usytuowanie Muzeum Czynu Powstańczego w "Domu Polskim" i u podnóża Góry św. Anny zarazem, splotło ze sobą tradycję polskiego ruchu narodowego w Niemczech, powstań i plebiscytu oraz tragedię hitlerowskiego terroru.

Sale ekspozycyjne Muzeum urządzone zostały w pomieszczeniach starej gospody "Domu Polskiego" i w dobudowanej współcześnie rotundzie. Pierwsza z nich poświęcona jest rozwojowi ruchu narodowowyzwoleńczego na Górnym Śląsku od XIX w. aż po najnowszą formę walki - powstania śląskie. Pokazano w niej książki oraz czasopisma polskie wydawane na Śląsku na przełomie XIX i XX wieku. Szczególnie wyeksponowane zostało III powstanie śląskie i związane z nim dokumenty ilustrujące przygotowania do zbrojnych zrywów, fotografie powstańczych dowódców i oddziałów, rozkazy bojowe i meldunki oraz pamiątki związane z najmłodszymi powstańcami. Na uwagę zasługują też powstańcze sztandary bojowe i mundury kombatanckie. Obok materiałów dotyczących powstań, prezentowane są dokumenty związane z walką dyplomatyczną o Śląsk, a także ordery i odznaczenia.

Obejrzeć również można bogatą kolekcję fotografii. Ekspozycję poświęconą powstaniom śląskim zamyka czasopismo "Polonia", którego właścicielem i wydawcą w okresie międzywojennym był Wojciech Korfanty. Druga stała ekspozycja obrazuje działalność I Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech. Są tu czasopisma i dokumenty najrozmaitszych form działalności Związku, w tym związane z Kongresem, Polaków odbytym w Berlinie w marcu 1938 roku.

W hallu I piętra umieszczono ekspozycję obrazującą obronę Śląska we wrześniu 1939 r. Działalności Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech poświęcono trzecią, stałą ekspozycję Muzeum. Zgromadzono tam między innymi: mundury instruktorskie, poczet portretów organizatorów i przywódców, sztandar opolskich harcerzy z 1938 r., dokumenty i wydawnictwa oraz prasę harcerską i liczne fotografie.

Muzeum Czynu Powstańczego, a zwłaszcza jego bogate zbiory służą pomocą dokumentalno-informacyjną badaczom dziejów powstań śląskich, jak również zainteresowanym osobom prywatnym.